Wat zijn een VPAT / ACR voor webtoegankelijkheid? Verschillen met Japanse keuringen en JIS-conformiteit

Een manier om de conformiteit van webtoegankelijkheid aan te tonen is het "VPAT / ACR", dat in de Verenigde Staten wordt gebruikt. Wat is het verschil met de audits en rapporten die in Japan worden uitgevoerd?

In dit artikel leggen we vanuit praktisch oogpunt de kenmerken en de verschillen tussen beide uit.

Wat zijn VPAT / ACR?

VPAT is ontstaan als vereiste voor federale overheidsaankopen in de Verenigde Staten, op basis van "Section 508" van de Rehabilitation Act. Inmiddels is er ook een versie die rechtstreeks aansluit op WCAG, de internationale standaard, waardoor VPAT wereldwijd de standaard is geworden voor toegankelijkheidsbeoordelingen. In de Verenigde Staten nemen rechtszaken tegen particuliere bedrijven op basis van de ADA (Americans with Disabilities Act) toe. Daarom publiceren steeds meer bedrijven uit eigen beweging een VPAT / ACR.

Het verband tussen VPAT en ACR

• VPAT (Voluntary Product Accessibility Template) = een format en sjabloon voor het beoordelen van toegankelijkheid
• ACR (Accessibility Conformance Report) = het daadwerkelijke rapport dat met het VPAT-sjabloon is opgesteld

Kort gezegd: je gebruikt het VPAT-format om een ACR op te stellen. Tegenwoordig wordt meestal de term "ACR" gebruikt.

Cultuurverschil in de VS: waarom certificaten worden vermeden

In de Verenigde Staten wordt het tonen van een accessibility-"certificaat" vaak vermeden. Door expliciet te verklaren dat iets "conform" is, neemt het risico toe dat men aansprakelijk wordt gesteld als er later een tekortkoming wordt ontdekt. Daarom wordt in de VS doorgaans alleen een "rapport" (ACR) aangeboden.

Een VPAT is een zelfbeoordeling

Een VPAT is in principe een zelfbeoordeling. Ook wanneer een verificatie door een derde partij is uitgevoerd, wordt het document uitgegeven op naam van de siteeigenaar (de aanbieder van het product).

De kern van een VPAT is "transparantie"

Een VPAT is geen louter oordeel van "conform" of "niet conform". Het is een document voor openbaarmaking van informatie, waarin gedetailleerd wordt beschreven welke functies van het product toegankelijk zijn en waar beperkingen bestaan. Door de huidige knelpunten nauwkeurig openbaar te maken, toont men een eerlijke houding naar bedrijven en gebruikers en bouwt men vertrouwen op.

Een VPAT / ACR opstellen

Opstellen per product

In een VPAT worden de beoordelingsresultaten van de gecontroleerde pagina's samengevoegd, en wordt de volledige website uiteindelijk als één "product" beoordeeld. Voor één website wordt één rapport (ACR) opgesteld.

Uitgangspunten voor de productscope

• Ook bij hetzelfde domein kan er toch voor worden gekozen om aparte rapporten te maken, als het gaat om afzonderlijke systemen (bijvoorbeeld een openbare website en een beheeromgeving).
• Omgekeerd kan het ook zijn dat meerdere domeinen in één rapport worden samengevoegd, als ze bij hetzelfde product horen.
• Landingspagina's (LP's) worden doorgaans als afzonderlijk product beschouwd.

Beoordelingsmethode

Bij de beoordeling van een VPAT gaat het niet alleen om de vraag of aan de normen wordt voldaan. Het belangrijkste punt is transparantie: alle bevindingen, inclusief de huidige knelpunten, worden volledig en openlijk gerapporteerd.

Elk criterium wordt beoordeeld op de volgende vier niveaus, en de stand van zaken wordt gedetailleerd beschreven.

• Supports (voldoet)
• Partially Supports (voldoet gedeeltelijk)
• Does Not Support (voldoet niet)
• Not Applicable (niet van toepassing)

Het verstrekken van een eerlijk rapport (ACR) waarin tekortkomingen niet worden verborgen, wordt in het hedendaagse wereldwijde inkoopproces hoog gewaardeerd als blijk van een open bedrijfshouding.

Methode voor paginaselectie (steekproeven op basis van WCAG-EM)

VPAT baseert de selectie op de Website Accessibility Conformance Evaluation Methodology (WCAG-EM).

Richtlijn voor het aantal pagina's:

WCAG-EM schrijft zelf geen vast aantal pagina's voor. Volgens de methodiek bepaalt de beoordelaar dit op basis van de omvang en complexiteit van de website, de consistentie van de templates en het gewenste betrouwbaarheidsniveau. De volgende richtlijnen gelden als indicatie:

• Bij websites met minder dan 10 pagina's wordt in principe alle pagina's beoordeeld, zonder steekproef.
• Bij kleine tot middelgrote websites is 10 tot 15 pagina's gebruikelijk.
• Bij grote websites met veel templates en functietypen, zoals webshops of ledenportalen, kan dit oplopen tot 25 tot 50 pagina's.

Het aantal pagina's wordt niet bepaald door het totale aantal pagina's van de site, maar door het aantal templates en functietypen. Er wordt een 'Structured Sample' samengesteld dat alle templates dekt, zoals de homepage, artikelpagina's, formulieren en zoekresultaten. Om gemiste fouten te voorkomen, wordt daar ongeveer 10% aan 'Random Sample' willekeurig aan toegevoegd. Experts controleren deze pagina's vervolgens grondig.

① Structured Sample

Pagina's die bewust zijn gekozen om de functies en typen van de site te dekken. Dit is de kern.

② Willekeurige steekproef (Random Sample)

Een groep pagina's die willekeurig is geselecteerd om te voorkomen dat er problemen over het hoofd worden gezien. Als richtlijn geldt ongeveer 10% van het totale aantal te selecteren pagina's.

Aanpak wanneer er problemen worden gevonden op willekeurig geselecteerde pagina's

Als er bij een willekeurig geselecteerde artikelpagina bijvoorbeeld wordt vastgesteld dat een afbeelding geen alt-tekst heeft

• Systeemfouten (bijv. een CMS dat geen alt-attribuut uitvoert)

  → Beoordeel in de VPAT als "Does Not Support (Niet ondersteund)" en beschrijf dit als een technisch probleem

• Operationele fouten (bijv. een redacteur die alt-tekst vergeten is in te voeren)

  → Beoordeel in de VPAT als "Partially Supports (Gedeeltelijk ondersteund)" en beschrijf dit bijvoorbeeld als: "Het CMS biedt een functie voor alternatieve tekst, maar in sommige inhoud ontbreekt deze invoer."

Voorbeelden van selectie per omvang

Zeer klein (één landingspagina, minder dan 10 pagina's):

• Bij één landingspagina: beoordeel alleen die pagina als één product
• Website met minder dan 10 pagina's: het wordt aanbevolen alle pagina's te beoordelen, of een gestructureerde steekproef van 5 tot 8 pagina's plus 1 willekeurige pagina

Klein tot middelgroot (statische corporatieve website, ongeveer 10 tot 100 pagina's):

• Gestructureerde steekproef: 8 tot 12 pagina's
• Willekeurige steekproef: 1-2 pagina's

Middelgrote tot grote sites (dynamische sites, webwinkels, mediasites, enz.):

• Gestructureerde steekproef: 20-30 pagina's (meer bij een groter aantal sjablonen en functietypen)
• Willekeurige steekproef: 2-3 pagina's

Testmethoden en rapportage in Japan

In Japan werd tot nu toe JIS X 8341-3:2016 (overeenkomend met WCAG 2.0) als norm gehanteerd. In de huidige webomgeving, waarin smartphones de norm zijn geworden, ontstaan er echter steeds meer problemen die WCAG 2.0 onvoldoende dekt.

Ook de Richtlijnen voor het beheer van openbare sites (editie 2024) van het Japanse ministerie van Binnenlandse Zaken en Communicatie stelt expliciet: "Met het oog op een toekomstige herziening van JIS wordt er zoveel mogelijk gebouwd volgens de succescriteria van WCAG 2.2."

Liberogic accessibility-diagnosedienst

Bij Liberogic gebruiken we als norm de meest recente WCAG 2.1/2.2, terwijl we als rapportageformat in de eerste plaats de beoordeling per pagina hanteren, die bij Japanse bedrijven goed bekend is.

Methode voor paginaselectie

Net als bij VPAT / ACR selecteren we pagina's op basis van WCAG-EM. Door representatieve sjablonen te combineren met willekeurige pagina's, beoordelen we de kwaliteit van de hele site efficiënt en nauwkeurig.

Beoordelingsproces

Elke pagina wordt afzonderlijk gecontroleerd en per succescriterium beoordeeld.

• Elk succescriterium wordt beoordeeld op drie niveaus: voldoet, voldoet niet of niet van toepassing
• Als er ook maar één criterium is dat niet voldoet, wordt die pagina als "voldoet niet" beoordeeld.
• Voldoet alle succescriteria, dan wordt de pagina als "voldoet" beoordeeld.
• Op basis van de resultaten van alle geselecteerde pagina's wordt bepaald of de volledige website volledig dan wel gedeeltelijk voldoet.

Met deze beoordelingsmethode is in één oogopslag zichtbaar op welke pagina's en bij welke criteria er knelpunten zijn.

Opgeleverd: testresultatenlijst + certificaat

In Japan wordt veel waarde gehecht aan een objectieve beoordeling door een onafhankelijke derde partij. Liberogic geeft daarom een inspectiecertificaat uit waarmee wordt bevestigd dat de controle door een onafhankelijke testinstelling is uitgevoerd.

Standaard oplevering

1. Lijst van geteste pagina's (conformiteits- en non-conformiteitsstatus per pagina)
2. Evaluatierapport per pagina en per succescriterium
3. Certificaat van onafhankelijke testinstantie

Optie: extra waarde met een Japanse VPAT / ACR

Naast de bovenstaande opleveringen kunnen wij ook een VPAT / ACR in het Japans opstellen.

Voordelen van een VPAT / ACR

1. Meer vertrouwen door transparantie

   In plaats van een tweedeling tussen "conform" of "niet conform" leggen wij gedetailleerd vast welke functies van het product voldoen en waar beperkingen bestaan. Door bestaande knelpunten open en nauwkeurig te delen, bouwen bedrijven en eindgebruikers een dieper vertrouwen op.

2. Inzetbaar als verkoop- en aanbestedingsinstrument

   Als onderdeel van de productspecificaties kan dit document worden gebruikt in uw verkoopmateriaal en bij het beantwoorden van RFP's (requests for proposal).

   • Naast een beoordeling per pagina met een slaag-/zakresultaat, zorgt een wereldwijd gangbare evaluatie van de conformiteit van het volledige product voor een breder en uitgebreider kwaliteitsbewijs.
   • Wanneer bij aanbestedingen of projecten naar de "toegankelijkheidsstatus" wordt gevraagd, is dit een sterk overtuigend concreet bewijs.
3. Direct voldoen aan en voorbereid zijn op wereldwijde normen

   Voor buitenlandse bedrijven en organisaties die wereldwijd willen uitbreiden, is de internationale ACR-norm een gemeenschappelijke taal.

   • Wanneer de moederorganisatie, buitenlandse vestigingen of internationale klanten erom vragen, kunnen wij direct reageren.
   • Door vanaf het begin volgens internationale normen te beoordelen, bespaart u aanzienlijk op kosten en inspanning bij een toekomstige internationale uitrol, omdat u dan niet opnieuw hoeft te testen.

Bij overheidsprojecten met een JIS-conformiteitsvereiste

Ook voor overheidsaanbestedingen waarvoor conformiteit met JIS X 8341-3:2016 is vereist, kunnen wij de benodigde ondersteuning bieden.

In dat geval selecteren wij de te testen pagina's op basis van de JIS X 8341-3:2016 Testimplementatierichtlijn van WAIC.

Selectie van pagina's bij JIS-conformiteit

Standaardstructuur:

• Representatieve webpagina's: 10-35 pagina's (dekt alle templates)
• Willekeurige pagina's: 25-40 pagina's
• Totaal: 40 pagina's of meer

Waarom 40 pagina's of meer nodig zijn

Het belangrijkste doel is het verzamelen van bewijs om publiekelijk te verklaren dat aan de norm wordt voldaan (conformiteitsverklaring). Idealiter worden alle pagina's getest, maar bij grote websites is dat niet haalbaar. Daarom biedt de WAIC-testrichtlijn een steekproefmethode aan met 'representatieve pagina's + willekeurige pagina's', die in de praktijk als standaard geldt. Om statistische betrouwbaarheid te waarborgen, is daarbij doorgaans een minimumaantal pagina's nodig (richtlijn: vanaf ongeveer 40 pagina's).

WCAG-EM (ongeveer 10-20 pagina's) richt zich daarentegen op het inzichtelijk maken van algemene trends op de hele website en het efficiënt verbeteren van de kwaliteit (kwaliteitsbeheer).

Tenzij er een duidelijke eis is om te voldoen aan JIS (bijvoorbeeld bij aanbestedingen door overheidsinstanties), adviseren wij een efficiënte test op basis van de WCAG-EM-methodologie.

Vergelijking van methoden

Conclusie

Voor de beoordeling van webtoegankelijkheid in Japan bestaan twee benaderingen: de "VPAT / ACR", gebaseerd op Amerikaanse zakelijke gebruiken, en een beoordelingsmethode die voortkomt uit JIS.

• Zakelijke relaties met wereldwijde bedrijven en buitenlandse ondernemingen: VPAT / ACR is verplicht
• Japanse overheidsinstanties en algemene bedrijven: een pagina-per-pagina pass/fail-lijst (testresultatenrapport) is gebruikelijk

Het webaccessibility-diagnoseservice van Liberogic kan, afhankelijk van uw doel, flexibel worden aangepast aan beide formaten.

Een VPAT / ACR waarin gedetailleerd wordt beschreven "welke functies voldoen en waar beperkingen gelden" is zeer nuttig als specificatiedocument voor uw eigen dienst en als toelichting voor potentiële klanten die een implementatie overwegen. Door een VPAT / ACR te combineren met een gangbare lijst van testresultaten, kunt u ook een transparantere en gedetailleerdere evaluatie publiceren.

Ook als uw website alleen voor de Japanse markt bestemd is, kunt u er voor kiezen om uitsluitend een VPAT / ACR in het Japans uit te brengen als u vanaf het begin wilt werken met een internationaal erkend formaat.

Wij adviseren het meest geschikte resultaat op basis van uw beheerbeleid en bedrijfsplannen. Twijfelt u over de manier waarop u accessibility-evaluaties en -rapportages wilt aanpakken? Neem gerust contact met ons op!