Is een accessibility-overlaydienst een alternatief voor het aanpassen van de site aan WCAG 2.2 AA?

Hallo, ik ben Morimoto, CEO van Liberogic.

Via het contactformulier krijgen we vragen over accessibility, en tijdens onze eerste gesprekken vragen klanten vaak: "Kunnen we met deze dienst aan JIS of WCAG voldoen?"

Op veel websites staat in de hoek een icoon van een mensfiguur. Als je erop klikt, kun je de tekst vergroten, de kleuren wijzigen of de pagina laten voorlezen. Diensten die deze functies bieden, worden doorgaans "accessibility overlays" genoemd. Sommige producten corrigeren problemen op de pagina automatisch met JavaScript.

Deze functies kunnen handig zijn, maar een overlay toevoegen maakt een website niet toegankelijk en maakt het ook niet waarschijnlijk dat de site voldoet aan WCAG AA.

Dit punt wordt al lange tijd genoemd door het Web Accessibility Infrastructure Committee (WAIC) en door Mitsue Links, een pionier in deze sector.
[Zie WAIC: Are accessibility overlays effective in ensuring accessibility? Can they achieve conformance level AA?]
[Zie Mitsue Links: Some thoughts on accessibility overlays]

Er zijn zelfs Chrome-extensies verschenen om dit soort diensten te verwijderen.
Hieronder vind je een overzicht van antwoorden op deze vragen, inclusief voorbeelden uit Europa en Amerika.

De gebruiker heeft de regie

Ieder gebruikt het web op zijn eigen manier. Sommigen vergroten het scherm in de browser, anderen gebruiken de kleurinstellingen van het besturingssysteem, en weer anderen werken met een screenreader, spraakinvoer of alleen het toetsenbord. Veel mensen gebruiken dezelfde instellingen op meerdere websites.

Het W3C stelt dat aanpassingen van tekst en gebruikersvoorkeuren beter worden geboden via de "user agent" dan via de webcontent zelf.
Daarbij gaat het om browsers en assistieve technologieën, maar dat betekent niet dat websitebouwers hier niets hoeven te doen.
Het is de taak van de site om ervoor te zorgen dat gebruikers de site kunnen gebruiken in de omgeving die zij hebben gekozen.
[Zie W3C: Overview of UAAG]

Als een gebruiker de instelling voor minder beweging heeft ingeschakeld, kan de site de animaties aanpassen op basis van prefers-reduced-motion. Voor een hoog contrast bestaat prefers-contrast, en voor de modus met afgedwongen kleuren forced-colors.

Deze ondersteuning is niet vereist om te voldoen aan niveau A of AA van WCAG 2.2. Het is wel een nuttige manier om de instellingen die gebruikers al zelf hebben gekozen, door de site te laten overnemen. Het is een methode die je overweegt voordat je een eigen schakelknop voor de site maakt.
[Zie MDN: prefers-reduced-motion]

Extra functies en het oplossen van problemen op de site zijn twee verschillende zaken

Overlaydiensten bieden functies om de tekstgrootte en kleuren aan te passen, en functies die HTML en andere problemen automatisch corrigeren.
Het aanpassen van tekstgrootte of kleuren kan voor sommige mensen nuttig zijn, maar voor wie al via de browser of ondersteunende technologie de instellingen heeft gekozen die bij hem of haar passen, kunnen overlappende functies de normale instellingen en bediening verstoren.

Functies die HTML en andere zaken automatisch corrigeren hebben ook hun beperkingen. Alternatieve tekst voor afbeeldingen moet bijvoorbeeld worden geschreven op basis van wat de afbeelding op de pagina overbrengt. Ook moet duidelijk zijn of het doel van een invoerveld begrijpelijk is, of alles alleen met het toetsenbord te bedienen is, of de focus correct verspringt nadat een dialoogvenster is geopend, en of ondersteunende technologie de rol en status van eigen knoppen van de site herkent. Deze problemen los je niet op door alleen het uiterlijk te veranderen. Ook als er automatische correcties mogelijk zijn, moet een mens controleren of de site echt bruikbaar is.

In de gezamenlijke verklaring van het European Disability Forum (EDF) en de International Association of Accessibility Professionals (IAAP) wordt gewezen op problemen: sommige overlayfuncties kunnen nuttig zijn, maar ze kunnen ook overlappen met of interfereren met browsers en ondersteunende technologie.
Ook stellen zij dat een overlay geen vervanging is voor het verbeteren van de site zelf.
[Zie gezamenlijke verklaring van EDF en IAAP]

De Europese benadering: problemen oplossen bij de bron

De Europese Commissie noemt overlays expliciet in haar toelichting op de Web Accessibility Directive, die betrekking heeft op websites en apps van overheidsinstanties.

Overlays en vergelijkbare oplossingen die niet garanderen dat de site zelf voldoet aan de gedetailleerde eisen van de technische normen, zijn geen geschikte oplossing. Accessibilityproblemen kunnen het beste bij de bron worden opgelost

Dit is de uitleg.
Let op: de EU heeft overlays niet in het algemeen verboden.
[Zie Europese Commissie: Web accessibility]

In Frankrijk heeft de rechtbank van Caen in juni 2026 een grote detailhandelaar opgedragen de toegankelijkheid van zijn webwinkel en app te verbeteren.
Dit zegt niet of overlays wel of niet toelaatbaar zijn, maar we nemen de zaak toch op omdat het de vraag betreft of de daadwerkelijke dienst bruikbaar is.
[Bron: gerechtelijke documenten die de Franse rechterlijke instanties publiceren]

In de VS wordt de bewering "Na implementatie WCAG-conform" een probleem

In de VS heeft de Federal Trade Commission (FTC) in april 2025 een definitief consentbesluit vastgesteld tegen een aanbieder van toegankelijkheidsoverlays. De FTC stelde dat beweringen zoals "elke website kan aan WCAG worden voldaan" onwaar, misleidend of onvoldoende onderbouwd zijn.
Het besluit eist een betaling van 1 miljoen dollar en verbiedt ongefundeerde beweringen van dit type.
Dit is een administratief geval over de reclame van één specifiek bedrijf en geen oordeel dat alle overlays illegaal zijn, maar we nemen het op als voorbeeld.
[Bron: FTC: aankondiging van het definitieve consentbesluit]

In een andere rechtszaak voerde een sitebeheerder onder meer een overlay aan en verzocht de rechter de zaak af te wijzen omdat de site volgens hem conform WCAG 2.1 AA was. In maart 2025 wees de rechter dat verzoek af en liet de procedure doorgaan.
De eiser stelde dat er nog steeds barrières bestonden bij het kopen van producten en het raadplegen van voedingsinformatie. Het gaat om een geval waarin het gebruik van tools of een rapport over conformiteit niet voldoende was om het probleem als opgelost te beschouwen en de zaak te beëindigen.
Dit is geen vonnis dat vaststelt dat de overlay zelf nieuwe barrières heeft gecreëerd, maar we nemen het op als voorbeeld.
[Bron: beslissing van de rechtbank]

Het Amerikaanse ministerie van Justitie stelt dat geautomatiseerde controles en overlays soms nuttig kunnen zijn, maar adviseert er voorzichtig mee om te gaan. Een geautomatiseerde controle die "geen problemen" meldt, betekent niet dat alles toegankelijk is.
Het ministerie adviseert om deze controles te combineren met handmatige beoordeling.
[Bron: Amerikaans ministerie van Justitie: Web accessibility guidance]

Wat betekent dit voor WCAG 3.0?

Per september 2026 is WCAG 3.0 nog een concept. Eisen en beoordelingsmethoden kunnen nog veranderen, dus het is niet mogelijk om nu te stellen dat overlays "wel" of "niet" worden toegestaan in 3.0. Het W3C adviseert om als voorbereiding eerst te werken aan de succescriteria van WCAG 2.2.
[Bron: W3C: overzicht van WCAG 3]

Het concept van 10 september 2026 bevat echter wel dat gebruikers de inhoud via hun browser of hulptechnologie kunnen aanpassen en dat inhoud rekening houdt met de toegankelijkheidsinstellingen van de gebruiker.
Ook wordt het idee geschetst om de combinaties van browsers, hulptechnologieën en instellingen die voor beoordeling worden gebruikt, te behandelen als een "accessibility support set".

Er is een nieuwe conceptversie van WCAG 3.0 gepubliceerd. Wat is er veranderd?
Wat verandert er in WCAG 3.0?

Beide zijn nog in discussie en daaruit kan niet worden afgeleid dat er een bepaling komt die overlays verbiedt, maar er is ook geen richting zichtbaar waarin het plaatsen van een overlay het verbeteren van de website zelf overbodig maakt.
[Zie W3C: WCAG 3.0-concept]

Eerst moet de website zelf bruikbaar zijn.

Wat de beheerders en makers van een site moeten doen, is duidelijk.

• Geef koppen, knoppen en formulieren een passende betekenis en naam.
• Zorg dat alles ook met alleen het toetsenbord te bedienen is en dat duidelijk is waar de focus naartoe gaat.
• Voorzie afbeeldingen van alternatieve tekst die past bij hun functie.
• Ondersteun vergroting en de kleur- en bewegingsinstellingen van gebruikers.
• Controleer naast automatische tests ook de daadwerkelijke bediening en met ondersteunende technologie, en los de gevonden problemen op.

Als extra tools specifieke gebruikers helpen, kunnen ze na onderzoek van de werkelijke impact zeker zinvol zijn, maar het installeren van een tool betekent niet dat de verbeteringen af zijn.

De regie over toegankelijkheid ligt bij de gebruiker.
Zorg dat gebruikers de site kunnen gebruiken met de browser, het besturingssysteem en de ondersteunende technologie van hun keuze.
Daarvoor is het essentieel de site zelf te bouwen, te testen en waar nodig te verbeteren.

Daarnaast biedt Liberogic
twee oplossingen om accessibility-problemen op uw website te vinden: Lente Scan, een gratis automatische scantool, en Lente Audit, waarbij experts de punten bekijken die een automatische scan niet kan vaststellen en helpen met verbeteringen. Tijdens het ontwerpen en beheren van uw site kunt u ook gebruikmaken van onze gratis Chrome-extensie, waarmee u contrast en paginastructuur kunt controleren.

Alle diensten dragen rechtstreeks bij aan het verbeteren van de toegankelijkheid van de website zelf.